අඟහරු මතින් සොයාගත් ‘දිගු අණු’ ජීවයක සලකුණු ද?

Vishwa Alert Service: Join Our Vishwa Magazine Group to get top quality service and be aware of the unknowns of the daily world.

අඟහරු ග්‍රහයා මත අතීතයේ ජීවය පැවතියේ ද යන ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු සෙවීමේ මෙහෙයුම තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයකට පැමිණ තිබෙනවා. 2025 මාර්තු මාසයේ දී NASA විද්‍යාඥයින් විසින් කරන ලද නවතම අනාවරණයකට අනුව, අඟහරුගේ ‘Yellowknife Bay’ නම් පැරණි විල් පතුලක පිහිටි “Cumberland mudstone” පාෂාණය තුළ තිබී මෙතෙක් හමු වූ විශාලතම කාබනික අණු හඳුනාගෙන තිබෙනවා. මෙම සොයාගැනීම හුදෙක් සරල මූලද්‍රව්‍ය හඳුනාගැනීමක් නොව, අඟහරුගේ ඉතිහාසය පිළිබඳ අපගේ අවබෝධය සම්පූර්ණයෙන් ම වෙනස් කරන ප්‍රබල රසායනික සාක්ෂියක් බව සඳහන්.

මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයි? කියුරියෝසිටි රෝවරය විසින් කළ මෙම පාෂාණයේ සොයාගැනීම සුවිශේෂී වන්නේ එය හුදෙක් පැවැත්ම තහවුරු කිරීමෙන් ඔබ්බට ගොස්, සංකීර්ණ හයිඩ්‍රජන් සහ කාබන් දාමයන් පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කරන බැවිනුයි. මෙම අණු අතීත ජීවයක කොටස් විය හැකි බවට විද්‍යාඥයන් ඉදිරිපත් කරන උපකල්පනය, අඟහරු ගවේෂණය ජලය සෙවීමේ මට්ටමේ සිට සංකීර්ණ ජීව රසායනය විකේතනය කිරීමේ මට්ටම දක්වා ඔසවා තබනවා. මෙම සංකීර්ණත්වය තේරුම් ගැනීමට නම්, අප මෙම අණුවල රසායනික අනන්‍යතාවය දෙස අවධානය යොමු කළ යුතුයි.

කියුරියෝසිටි විසින් හඳුනාගැනුණු මෙම අණු ‘ඇල්කේන’ ලෙස හැඳින්වෙන හයිඩ්‍රොකාබන පවුලට අයත් වනවා. අප එදිනෙදා දන්නා මෙතේන් හෝ ප්‍රොපේන් වැනි වායූන්ට වඩා මේවා ව්‍යුහයෙන් බෙහෙවින් සංකීර්ණ වන අතර ප්‍රමාණයෙන් ද විශාල වනවා. මෙම අණු කාබන් පරමාණු 10 සිට 12 දක්වා දිගු දාමයන්ගෙන් සමන්විත වන අතර,
විද්‍යාඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම කාබන් දාමයන් බොහෝ විට ජීව විද්‍යාත්මක සෛල පටල (Cell membranes) තැනීමට අවශ්‍ය වන ‘මේද අම්ලවල කොටස් ද විය හැකි බවයි.

රසායන විද්‍යාවේදී කාබන් පරමාණු 12 ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් සහිත දාමයන් හමුවීම ජීව විද්‍යාත්මක සම්භවයක් (Biological origin) ඇති බවට ලැබෙන ඉඟියක් ලෙස සැලකෙනවා.

මෙම කාබන් දාමයන්ගේ දිග ප්‍රමාණය, අභ්‍යවකාශයේ බහුලව දක්නට ලැබෙන සාමාන්‍ය රසායනික ද්‍රව්‍ය සහ ජීවයට අදාළ ද්‍රව්‍ය වෙන් කර හඳුනාගත හැකි ප්‍රධානතම සාධකයයි. බිලියන ගණනාවක් පුරා ආරක්ෂා වී තිබූ මෙම අණු හඳුනාගැනීමට හැකි වූයේ සුවිශේෂී පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයක් හරහායි.

මෙම සොයාගැනීමේ වඩාත් සිත්ගන්නාසුලු කරුණ වන්නේ විද්‍යාඥයන් මුලින් සොයමින් සිටියේ ප්‍රෝටීන වල මූලික ඒකක වන ඇමයිනෝ අම්ල වීමයි. නමුත් Cumberland mudstone සාම්පල සෙල්සියස් අංශක 1,100 ක අධික උෂ්ණත්වයකට රත් කිරීමේ දී, ඔවුන්ට බලාපොරොත්තු නොවූ ලෙස මෙම විශාල කාබනික අණු හමු වී තිබුණා.

මෙම දියුණු විශ්ලේෂණය හරහා වර්තමාන හායනය වූ දත්ත මත පදනම්ව, අතීත අඟහරුගේ සශ්‍රීක රසායනික පරිසරය දැකීමට විද්‍යාඥයන්ට හැකි වී තිබුණා.

මෙම අණු ජීවීන් විසින් නිපදවන ලද බව උපකල්පනය කිරීම සාධාරණ වුවත් විද්‍යාවට ස්ථිර සාක්ෂි අවශ්‍ය වනවා. එබැවින් පර්යේෂකයන් විසින් මෙම අණු නිර්මාණය විය හැකි අජීවී ක්‍රමවේදයන් කිහිපයක් ද පරීක්ෂාවට ලක් කර තිබෙනවා. එයින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ ග්‍රහයාගේ භූගතව පවතින තාපජ පද්ධති හේතුවෙන් පිටතට එන කාබනික ද්‍රව්‍යවලින් පොහොසත්, ජලීය තරල ඔස්සේ ද මෙවැනි අණු මතුපිටට පැමිණීමේ හැකියාවක් තිබෙන බවයි. උල්කා ගැටුම්, ජල-පාෂාණ අන්තර්ක්‍රියා ආදී අනෙකුත් අවස්ථාවන් සියල්ල බැහැර කිරීමට ඔවුන් සමත් වුණා.

කෙසේ නමුත්, Curiosity රෝවරයේ ඇති Sample Analysis at Mars (SAM) උපකරණය ඉතා දියුණු වුවත්, එහි ද යම් සීමාවන් පවතින බව පෙන්සිල්වේනියා ප්‍රාන්ත විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ක්‍රිස්ටෝපර් හවුස් පෙන්වා දෙනවා. ඔහු පවසන පරිදි රෝවරයට විශාල අණු හඳුනාගත හැකි වුව ද, පෘථිවියේ රසායනාගාර සතු ඉහළ නිරවද්‍යතාවය රෝවරය සතු නො වන බවයි.

සෞන්දර්ය සෙනරත්