හයිපොතැලමස යනු කුසගින්න, පිපාසය, ශරීර උෂ්ණත්වය සහ නින්ද වැනි බොහෝ ශාරීරික ක්රියාකාරකම් නියාමනය කිරීමේදී තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරන මොළයේ පවතින කුඩා නමුත් වැදගත් කොටසකි.
එය සෑදී ඇත්තේ ස්නායු පටක වල අඩංගු න්යෂ්ටි සමූහයකිනි. සෑම න්යෂ්ටියක්ම ශරීරයේ ඇතැම් අංග පාලනය කරන විශේෂිත ස්රාවයන් (හෝමෝන) ස්රාවය කිරීම සඳහා බැඳී සිටී. මෙම න්යෂ්ටි ඒකක සමූහ හයිපොතලමස් සිට අන්තරාසර්ග පද්ධතියට සංඥා සම්ප්රේෂණය කරන නියුරෝනවලට සම්බන්ධ වේ.(හයිපොතැලමස කියන්නෙත් අන්තරාසර්ග ග්රන්ථියක්)
හයිපොතැලමස ශරීරයේ සර්කැඩියානු රිද්ම (ආලෝකය සහ අඳුර හමුවේ ශරීරය ශාරීරිකව , මානසිකව සහ චර්යාත්මකව දක්වන වෙනස්කම්) නියාමනය කිරීමේදී ද ප්රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. උදාහරණයක් ලෙස එය කේතු දේහ මගින් නිපදවන මෙලටොනින් නිෂ්පාදනය පාලනය කිරීමෙන් නින්ද සහ අවදි චක්ර නියාමනය කිරීමට උපකාරී වේ. හයිපොතලමස ආතතියට ශරීරයේ ප්රතිචාරය නියාමනය කිරීමට ද උපකාරී වේ.
